Από την ημέρα που εισέβαλλε στην καθημερινότητα μας η πανδημία του κορωνοϊού, όλη η χώρα βρίσκεται σε μια αέναη περιδίνηση ανάμεσα στον φόβο για την δημόσια και ατομική υγεία από τη μία και στην οικονομική και εργασιακή ανασφάλεια από την άλλη.

Η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε δομικές παρεμβάσεις στο εργασιακές σχέσεις, ενώ ο Υπουργός Εργασίας κ. Γιάννης Βρούτσης σε τηλεοπτική του συνέντευξη μεγαλόστομα διεκήρυξε ότι «νομοθετεί από την αρχή ένα νέο εργατικό δίκαιο», εννοώντας, ελπίζω καλόπιστα, ότι στα πλαίσια της έκτακτης ανάγκης της οικονομικής κρίσης που εκτυλίσσεται ως συνέπεια της υγειονομικής κρίσης του κορωνοϊού, πρέπει να ληφθούν έκτακτα μέτρα.

Ήταν απαραίτητο να γίνουν αλλαγές; Δεν τίθεται αμφιβολία ότι σε τέτοιες πρωτοφανείς καταστάσεις στραγγαλισμού της αγοράς, κατακόρυφης μείωσης του κύκλου εργασιών του συνόλου της οικονομίας και κινδύνου απώλειας χιλιάδων θέσεων εργασίας, είναι απαραίτητα έκτακτα μέτρα. Μάλιστα στην περίπτωση της Ελλάδας, τα μέτρα άργησαν, με αποτέλεσμα να χαθούν από 1 Μαρτίου έως 18 Μαρτίου 40.000 θέσεις εργασίας. Το εργατικό δίκαιο της «κανονικότητας» επιτρέπει τις απολύσεις ως άσκηση του διευθυντικού δικαιώματος του εργοδότη, ειδικά μετά την κατάργηση της διάταξης για την βασιμότητα του λόγου απόλυσης, που έλαβε χώρα τον Αύγουστο του 2019, ενώ η ακυρότητα τους κρίνεται μόνο στις δικαστικές αίθουσες, οι οποίες είναι κλειστές στην παρούσα φάση λόγω της πανδημίας. Αν δεν λαμβάνονταν άμεσα μέτρα, σήμερα θα μετρούσαμε εκατοντάδες χιλιάδες απολύσεις.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια κατεύθυνση έπρεπε να έχουν τα έκτακτα μέτρα αυτά, πόσο επαρκή είναι, ποιούς έχουν ως προτεραιότητα να προστατεύσουν και ποια ημερομηνία λήξης έχουν; Στα ερωτήματα αυτά οι μέχρι τώρα απαντήσεις που έχουμε πάρει, μέσα από τη θέσπιση των Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου και των Υπουργικών αποφάσεων, εύλογα γεννούν καχυποψία.

Ας προχωρήσουμε, όμως, σε μια σύντομη επισκόπηση των βασικών μέτρων, που έλαβε η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης του κορωνοϊού στην οικονομία και στην εργασία.

Προχώρησε στην αναστολή της υποχρέωσης των εργοδοτών να καταχωρούν στο σύστημα «Εργάνη» τις αλλαγές ή τροποποιήσεις ωραρίων των εργαζομένων με πρόσχημα τις «ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν». Οι αλλαγές πλέον θα αναγγέλλονται εντός του πρώτου δεκαημέρου του επόμενου μήνα από τον μήνα, που παρασχέθηκε η εργασία. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι δεν είναι δυνατός πλέον ο έλεγχος -και ο καταλογισμός προστίμου σε περίπτωση παράβασης- για πιθανή παράνομη απασχόληση πέραν του συμβατικού ωραρίου του εργαζομένου: υπερωριακή απασχόληση ή απασχόληση κατά την έκτη ημέρα και Κυριακή, καθώς ο εργοδότης που θα βρεθεί –στα πλαίσια πιθανού ελέγχου- να απασχολεί εργαζόμενο του πέραν του ωραρίου του θα μπορεί εύκολα να ισχυριστεί ότι θα δήλωνε την τροποποίηση νομίμως μεταγενέστερα. Κρίσιμο είναι αν η αλλαγή αυτή θα ισχύσει αυστηρά για την περίοδο της υγειονομικής κρίσης ή αν θα παραμείνει για μικρό ή μεγάλο διάστημα και μετά τον τερματισμό αυτής. Στην δεύτερη περίπτωση θα αποτελέσει κίνητρο για ένταση των αυθαιρεσιών στους χώρους εργασίας και σε συνδυασμό με την εργασιακή ανασφάλεια, που ενδέχεται να επικρατήσει το επόμενο διάστημα, θα λειτουργεί ως λόγος ανοχής των εργαζομένων στην καταστρατήγηση των δικαιωμάτων τους.

Προκειμένου να απαλλάξει τις επιχειρήσεις, που είτε έκλεισαν με υπουργική απόφαση είτε υπολειτουργούν (όπως οι περισσότερες σήμερα) λόγω συρρίκνωσης του κύκλου εργασιών τους, από το ομολογουμένως δύσκολα εξυπηρετήσιμο κόστος καταβολής των μισθοδοσιών, θεσμοθέτησε τη δυνατότητα αναστολής των συμβάσεων εργασίας. Παράλληλα , αλλά μόνο τις επιχειρήσεις που έχουν παραμείνει ανοιχτές αλλά υπολειτουργούν (ΚΑΔ πληττόμενων επιχειρήσεων) θέσπισε απαγόρευση των απολύσεων στο μέλλον (μετά την λήξη της αναστολής σύμβασης) για διάστημα ισόχρονο της διάρκειας της αναστολής. Ανέλαβε δε η πολιτεία να καταβάλλει έναντι μισθού το ποσό των 800 ευρώ για το διάστημα 45 ημερών από 15 Μαρτίου έως 30 Απριλίου του 2020, δηλαδή 533 ευρώ το μήνα. Ενώ άλλες ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των χωρών του Νότου που δεν διακρίνονται για την δημοσιονομική τους άνεση, αναπληρώνουν σε μεγάλο βαθμό τα εισοδήματα των μισθωτών από τα αποθεματικά τους, η ελληνική κυβέρνηση επέλεξε να καταβάλλει ποσό μικρότερο από τον κατώτατο μισθό. Συγκεκριμένα, η υπερφιλελεύθερη κυβέρνηση Τζόνσον στην Μεγάλη Βρετανία (δεν συγκρίνω προφανώς την αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης, όπου η ελληνική κυβέρνηση μέχρι στιγμής έχει κατά κοινή ομολογία διαχειριστεί ευτυχώς αποτελεσματικότερα από άλλες χώρες) αποφάσισε να επιδοτήσει το 80% των μισθών στους μισθωτούς και το 80% των κερδών στους ελεύθερους επαγγελματίες έως και 2.500 λίρες το μήνα για τρεις μήνες). Είτε στις υπόλοιπες ανεπτυγμένες χώρες υπάρχουν «λεφτόδεντρα» είτε η κυβέρνηση έχει οριοθετήσει λανθασμένα ή τουλάχιστον μεροληπτικά τις προτεραιότητες της. Ακόμα και αν προσπεράσουμε το χαμηλό ποσοστό αναπλήρωσης των αποδοχών, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι η πολιτεία έχει μέχρι στιγμής εξαιρέσει από την επιδότηση τις συνήθεις ανυπεράσπιστες περιπτώσεις υποκρυπτόμενης σχέσης εργασίας, τους εργαζόμενους με μπλοκάκι και τους απασχολούμενους με εργόσημο. Οι ενοικιαζόμενοι εργαζόμενοι επίσης έχουν παραμείνει «αόρατοι» για την κυβέρνηση, καθώς ενώ οι επιχειρήσεις, στις οποίες πραγματικά παρέχουν την εργασία τους, έχουν διακόψει δραστηριότητα, οι επιχειρήσεις με τις οποίες έχουν σύμβαση εργασίας, έχουν εξαιρεθεί από τους πληττόμενους ΚΑΔ, με αποτέλεσμα να απολύονται και μην δικαιούνται το επίδομα των 800 ευρώ. Καμία μέριμνα δεν έχει ληφθεί για τους μη επιδοτούμενους ανέργους (μόνο το 15% των ανέργων λαμβάνει επίδομα ανεργίας), για τους εποχικούς εργαζόμενους στον τουρισμό, που δεν πρόλαβα να καταρτίσουν σύμβαση εργασίας, και τους εν αναμονή συνταξιούχους, που δεν λαμβάνουν προσωρινή σύνταξη.

Θέσπισε τη δυνατότητα του εργοδότη με μονομερή του απόφαση να λειτουργεί την επιχείρηση του με προσωπικό ασφαλείας και να θέτει έως και το 50% του προσωπικού τους σε σύστημα εκ περιτροπής εργασίας με απασχόληση τις μισές ημέρες του μήνα. Μισές ημέρες σημαίνει βέβαια και μισές αποδοχές. Δυνατότητα μονομερούς επιβολής συστήματος εκ περιτροπής εργασίας ίσχυε βέβαια στο εργατικό μας δίκαιο ήδη από την θέση σε ισχύ του ν. 3846/2010. Η διαφορά με την προηγούμενη διάταξη είναι ότι αυτή προέβλεπε προηγουμένως διαβούλευση με τους εργαζομένους και ότι δεν επιτρεπόταν ταυτόχρονα μια σύμβαση να είναι και εκ περιτροπής (λιγότερες ημέρες) και σύμβαση μερικής απασχόλησης. Η καινοτομία της νέας διάταξης είναι ακριβώς αυτή, ότι δηλαδή ο εργοδότης μπορεί να μετατρέψει μονομερώς (πριν μπορούσε μόνο με συναίνεση) μια σύμβαση μερικής απασχόλησης (π.χ. τετράωρης ημερήσιας απασχόλησης) παράλληλα σε σύμβαση εκ περιτροπής εργασίας, δηλαδή απασχόλησης μισές μέρες το μήνα. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ένας εργαζόμενος θα απασχολείται 12 ημέρες το μήνα με τετράωρο ημερήσιο ωράριο, δηλαδή με αναφορά στο κατώτατο μισθό να λαμβάνει αποδοχές από 180 έως 200 ευρώ το μήνα, πολύ λιγότερα από έναν εργαζόμενο που βρίσκεται σε αναστολή σύμβασης. Ενώ η από 20-3-2020 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου χορηγούσε γενικά το δικαίωμα αυτό σε όλες τις επιχειρήσεις, το Υπουργείο Εργασίας με διευκρινιστική υπουργική απόφαση περιόρισε το δικαίωμα αυτό μόνο στις πληγείσες επιχειρήσεις (ΚΑΔ που έχει ανακοινώσει το Υπουργείο Οικονομικών ως πληγείσες δραστηριότητες). Αυτό δεν αναιρεί το δικαίωμα στις υπόλοιπες επιχειρήσεις, που δεν έχουν πληγεί, να προχωρήσουν μονομερώς σε μετατροπή τη σύμβασης σε εκ περιτροπής, βάσει της διάταξης του ν. 3846/2010, η οποία δεν έχει καταργηθεί και ισχύει παράλληλα, με μόνη διαφορά ότι δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα και μερική απασχόληση. Επίσης με την πρόσφατη υπουργική απόφαση, οι επιχειρήσεις μπορούν να αναστείλουν τις συμβάσεις της πλειοψηφίας των εργαζομένων και ταυτόχρονα να θέσουν σε σύστημα εκ περιτροπής το εναπομείναν προσωπικό.

Σχετικά με την απαγόρευση απολύσεων, αυτή ισχύει μόνο για τις επιχειρήσεις που έχουν αναστείλει λειτουργία με κρατική απόφαση (ούτως ή άλλως δεν βαρύνονται με υποχρέωση καταβολής μισθού, άρα δεν είχαν λόγο να απολύσουν) και για τις επιχειρήσεις που θα κάνουν χρήση του δικαιώματος αναστολής συμβάσεων ή λειτουργίας με προσωπικό ασφαλείας. Οι επιχειρήσεις που δεν έχουν θεωρηθεί πληγείσες ή εκείνες που αν και θεωρούνται πληγείσες δεν κάνουν χρήση της αναστολής σύμβασης μπορούν ελεύθερα να προχωρήσουν σε απολύσεις. Για τις επιχειρήσεις που έκλεισαν με υπουργική απόφαση, άκυρες θεωρούνται μόνο οι απολύσεις από 18 Μάρτιου και μετά (40.000 απολύσεις έγιναν πριν τις 18) ενώ η απαγόρευση απολύσεων ισχύει μόνο για το διάστημα που δεν λειτουργεί η επιχείρηση . Αμέσως μετά (οι επιχειρήσεις που έκλεισαν με υπουργική απόφαση) την λήξη αναστολής λειτουργίας , βάσει της διάταξης μπορεί να προχωρήσει σε απολύσεις.

Προφανώς και είναι κομβικό για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης και των μακροπρόθεσμων συνεπειών της, να στηριχθούν οι επιχειρήσεις. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι επιχειρήσεις (και κυρίως οι μικρομεσαίες) με τον τζίρο στο ναδίρ, χρειάζονται προσωρινά μια ευελιξία στα ωράρια των εργαζομένων. Είναι δεδομένο ότι τα αποθεματικά τους στις πιο πολλές περιπτώσεις, δεν αρκούν για να καλύπτουν τους μισθούς στο άμεσο μέλλον αν συνεχιστεί η κρίση του κορωνοϊού. Δεν πρέπει, όμως, το κόστος της στήριξης των επιχειρήσεων να το πληρώσουν οι εργαζόμενοι. Αυτό θα κάνει ζημιά πρωτίστως στην οικονομία, καθώς χωρίς αγοραστική δύναμη στους πολλούς, η ζήτηση θα καταρρεύσει. Αν δεν ληφθούν από τώρα οριζόντια και εμπροσθοβαρή μέτρα ενίσχυσης με ισορροπημένο τρόπο και των επιχειρήσεων και των εργαζομένων, την επόμενη ημέρα μετά το τέλος της υγειονομικής κρίσης θα ξεσπάσει άνευ προηγουμένου οικονομικό-κοινωνική κρίση και η ανεργία θα ξεπεράσει τα «ρεκόρ» της Μνημονιακής περιόδου. Στην αντιμετώπιση της σημερινής πολυεπίπεδης κρίσης δεν χωρούν ιδεοληψίες. Το κράτος οφείλει να είναι παρών όχι μόνο σήμερα, αλλά και αύριο. Η ανάταξη της οικονομίας και η προστασία της κοινωνικής ειρήνης περνάει από μέτρα που πρέπει να ληφθούν τώρα. Να διασφαλιστεί ότι τα μέτρα στις εργασιακές σχέσεις έχουν πρόσκαιρο χαρακτήρα και να δοθούν ισχυρά κίνητρα για αποφυγή απολύσεων και αυθαιρεσιών. Να μην αφεθούν να λειτουργήσουν ανεξέλεγκτες οι εκκαθαριστικές δυνάμεις της αγοράς την επόμενη μέρα. Οι επιχειρήσεις που σήμερα στηρίζονται να δεσμευθούν για διατήρηση των θέσεων εργασίας και των όρων των συμβάσεων. Χρειάζεται να εκπονηθεί άμεσα γενναίο πρόγραμμα δημοσιονομικών παρεμβάσεων, δημοσίων επενδύσεων και κρατικών εγγυήσεων για την επόμενη ημέρα.

Άρθρο στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ (05.04.20)

Ο εργατολόγος Κώστας Τσουκαλάς εξηγεί στο Usay.gr το πώς μπορούν οι εργοδότες να προχωρήσουν σε μείωση μισθών κατά 50%!

Στο άρθρο 9 της από 20-3-2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου «Λειτουργία επιχειρήσεων με προσωπικό ασφαλούς λειτουργίας» προβλέπεται ότι:

Στο πλαίσιο των έκτακτων και προσωρινών μέτρων στην αγορά εργασίας για την αντιμετώπιση και τον περιορισμό της διασποράς του κορωνοϊού, και για χρονικό διάστημα που δεν μπορεί να υπερβαίνει τους 6 μήνες, o εργοδότης δύναται, με απόφασή του, να ορίζει προσωπικό ασφαλούς λειτουργίας της επιχείρησης ως εξής:
α) Κάθε εργαζόμενος μπορεί να απασχολείται κατ’ ελάχιστο 2 εβδομάδες με περίοδο αναφοράς τον μήνα, συνεχόμενα ή διακεκομμένα,
β) Ο ανωτέρω τρόπος οργάνωσης της εργασίας γίνεται ανά εβδομάδα και εντάσσεται σε αυτόν τουλάχιστον το 50% του προσωπικού της επιχείρησης,
γ) Εργοδότης που θα εφαρμόσει αυτόν τον τρόπο οργάνωσης της εργασίας υποχρεούται να διατηρήσει τον ίδιο αριθμό εργαζομένων που απασχολούνταν κατά την έναρξη εφαρμογής του.

Με την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου εισάγεται στις επιχειρήσεις η δυνατότητα να απασχολούν το προσωπικό εκ περιτροπής με ελάχιστο χρόνο εργασίας τις δύο βδομάδες το μήνα. Για να ισχύει αυτή η δυνατότητα θα πρέπει το καθεστώς αυτό να εφαρμοσθεί στο 50% τουλάχιστον των μισθωτών της επιχείρησης. Οι αποδοχές τους θα είναι αντίστοιχες με τις ημέρες εργασίας, συνεπώς μειωμένες αν έως τώρα απασχολούνταν με πλήρη απασχόληση. Η εκ περιτροπής εργασίας υφίσταται από το 2010 ως μονομερές δικαίωμα του εργοδότη με την προϋπόθεση να προηγηθεί διαβούλευση με τους εργαζομένους και να εφαρμόζεται στο σύνολο της επιχείρησης . Επίσης προϋπόθεση εφαρμογής ήταν , ότι δεν μπορούσε η εκ περιτροπής σύμβαση να είναι ταυτόχρονα και σύμβαση μερικής απασχόλησης , δηλαδή δεν επιτρεπόταν στον εργοδότη να υποχρεώνει τον εργαζόμενο να εργάζεται και λιγότερες ημέρες και λιγότερες των 8 ωρών τις ημέρες που εργάζεται. Η διάταξη υποκρύπτει δύο πολύ σημαντικές παγίδες . Πρώτον δεν προβλέπει ως υποχρεωτική την διαβούλευση εργοδότη με εργαζομένους πριν προχωρήσει στην τροποποίηση του ωραρίου και των ημερών εργασίας και δεύτερον και σημαντικότερο δεν αναφέρει ρητά ότι δεν μπορούν να τεθούν στο καθεστώς αυτό συμβάσεις μερικής απασχόλησης. Έτσι υφίσταται ο κίνδυνος μια σύμβαση μερικής απασχόλησης με ωράριο 4 ώρες την ημέρα, να μετατραπεί σε σύμβαση εκ περιτροπής/μερικής απασχόλησης όπου ο μισθωτός θα εργάζεται μισές μέρες το μήνα με τετράωρο , δηλαδή με ελάχιστες αποδοχές, με τις οποίες δεν θα μπορεί να επιβιώσει. Ειδικά στην κρίση που περνάμε, δεν θα πρέπει να βρεθούν άνθρωποι που θα λαμβάνουν λιγότερα από τα χρήματα που η πολιτεία έκρινε ότι πρέπει να λάβουν οι μισθωτοί των επιχειρήσεων που έκλεισαν η αυτοί των οποίων η εργασιακή σύμβαση ανεστάλη.

Η διάταξη που εισάγεται με την ΠΝΠ , θα είχε νόημα , μόνο αν καταργούσε την υφιστάμενη διάταξη του ν.3846/2010 και περιόριζε το δικαιώματος του εργοδότη σχετικά με τις ελάχιστες ημέρες εργασίας που θα πρέπει να απασχολείται εργαζόμενος .Στο προηγούμενο καθεστώς, είχαμε παρατηρήσει ότι εργοδότες , αυθαιρετόντας, με σκοπό να εξαναγκάσουν σε παραίτηση μισθωτούς, τους έθεταν σε σύστημα εκ περιτροπής απασχόλησης καλώντας τους να εργάζονται μία φορά την εβδομάδα, δηλαδή να λαμβάνουν λιγότερα χρήματα από όσα θα ελάμβαναν αν ήταν επιδοτούμενοι άνεργοι. Όμως η διάταξη που εισάγεται, δεν αναφέρει ρητά ότι καταργεί την προηγούμενη διάταξη. Συνεπώς, προκύπτει ότι δίνεται ακόμα μια δυνατότητα στον εργοδότη να μειώσει το μισθολογικό του κόστος . Μπορεί δηλαδή είτε να θέσει όλη την επιχείρηση σε σύστημα εκ περιτροπής με οκτάωρη απασχόληση γα λιγότερες ημέρες χωρίς περιορισμό ημερών , είτε να θέσει σε εκ περιτροπής το 50% της επιχείρησης , ακόμα και όσους εργάζονται ήδη σε καθεστώς μερικής απασχόλησης. Αν η διάταξη παραμείνει ως έχει και δεν τροποποιηθεί, ώστε να μην μπορεί η σύμβαση εργασίας να είναι ταυτόχρονα εκ περιτροπής και μερικής απασχόλησης θα δούμε ως εργασιακό έκτρωμα , εργαζομένους να απασχολούνται τις μισές ημέρες το μήνα με τετράωρο ωράριο και αποδοχές πείνας.

Όσες επιχειρήσεις επιλέξουν το μοντέλο οργάνωσης αυτό, έχουν μεν την υποχρέωση να διατηρήσουν τις ίδιες σε αριθμό θέσεις εργασίας, δεν δεσμεύονται όμως ούτε να διατηρήσουν τους ίδιους εργαζομένους ούτε να διατηρήσουν τους συμβατικούς όρους που ίσχυαν πριν την κρίση του κορωνοϊου.

Αρά μια επιχείρηση που κάνει χρήση αυτής της διάταξης και έχει 10 εργαζομένους , δεσμεύεται να απασχολεί 10 εργαζομένους αλλά δεν δεσμεύεται ούτε για τα πρόσωπα των εργαζομένων , ούτε για τους μισθούς τους ούτε βέβαια για τα ωράρια τους .

Δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα usay.gr (24/03/20)

Εργασία τις μισές μέρες του μήνα! Ο εργατολόγος Κώστας Τσουκαλάς εξηγεί στο Usay.gr τον κίνδυνο για πολλούς εργαζόμενους!

Κώστας Τσουκαλάς: Σε κίνδυνο το ασφαλιστικό σύστημα

19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

Ο γνωστός εργατολόγος Κώστας Τσουκαλάς αναλύει με την επιστημονική του γνώση τις παθογένειες του ασφαλιστικού μας συστήματος ενώ αναφέρεται επίσης στην επαναφορά των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων στον ιδιωτικό τομέα αλλά και στα «κόκκινα» δάνεια.. «Το ασφαλιστικό σύστημα δεν είναι βιώσιμο όσο η αναλογία εργαζομένων συνταξιούχων είναι ένας προς ένας» λέει χαρακτηριστικά.. Συνέντευξη στον Θάνο Πασχάλη: -Οι θεσμοί θέτουν μετ επιτάσεως ως πρώτη προτεραιότητα για συμφωνία με την Κυβέρνηση την κατάργηση των πρόωρων συντάξεων(800.000 στη χώρα μας)..Πρέπει να γίνει και με ποιες ίσως εξαιρέσεις; “Toζήτημα των πρόωρων συντάξεων , είναι πράγματι από τα επίμαχα σημεία της διαπραγμάτευσης σε σχέση με το ασφαλιστικό σύστημα. Σίγουρα υπάρχουν κάποια σκανδαλώδη προνόμια σε κάποιες κατηγορίες ασφαλισμένων και στρεβλώσεις που θα πρέπει να αποκατασταθούν , αλλά δεν αποτελούν οι πρόωρες συντάξεις την πηγή της κακοδαιμονίας για το ασφαλιστικό μας σύστημα. Να μην ξεχνάμε ότι με τους νόμους 3863/2010 και 4093/2012 , έλαβαν χώρα αυξήσεις ορίων ηλικίας έως και 7 έτη , χωρίς πάλι να σταματήσει η αιμορραγία των ασφαλιστικών ταμείων. Να σημειωθεί επίσης ότι τα μέσα όρια συνταξιοδότησης των Ελλήνων δεν απέχουν από την μέση ηλικία συνταξιοδότησης των υπόλοιπων ευρωπαίων.. Εφόσον προχωρήσει η κυβέρνηση σε αυξήσεις των ορίων ηλικίας , αυτές δεν θα πρέπει να θίγουν θεμελιωμένα δικαιώματα , δηλαδή δικαιώματα ασφαλισμένων που έχουν συμπληρώσει και τα απαιτούμενα χρόνια ασφάλισης και το απαιτούμενο όριο ηλικίας. Η πρόταση των δανειστών για άμεση κατάργηση των συντάξεων κάτω από τα 62 έτη για όσους συνταξιοδοτούνται από 1-7-2015 είναι όχι μόνο υπερβολική αλλά επίσης νομικά έωλη. Είναι ακραία αντισυνταγματική . Οι όποιες αλλαγές στα όρια ηλικίας θα πρέπει να προβλέπονται με μεταβατικότητα , ώστε να μην ανατραπούν οικογενειακοί προγραμματισμοί . Επίσης ορισμένες κατηγορίες ασφαλισμένων , που πλήττονται από την ανεργία , όπως οι εργαζόμενοι στα βαρέα ανθυγιεινά και στα βαρέα οικοδομικά θα πρέπει να εξαιρεθούν από την αύξηση των ορίων ηλικίας , προκειμένου να μην καταδικαστούν σε μακροχρόνια ανεργία.” -Το ασφαλιστικό (2,7 εκ.συνταξιούχοι) αποτελεί βραδυφλεγή βόμβα ..Πως μπορεί να επιλυθεί ; “Όσο η αναλογία συνταξιούχων εργαζομένων και ανέργων είναι ένας προς έναν, το ασφαλιστικό μας σύστημα δεν θα είναι βιώσιμο. Προϋπόθεση για την βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος είναι αύξηση των εσόδων των ασφαλιστικών ταμείων μέσα από την καταβολή εισφορών και την πάταξη της εισφοροδιαφυγής. Χωρίς μείωση της ανεργίας , οικονομική ανάπτυξη και πολιτικό-κοινωνική σταθερότητα , δεν είναι δυνατή η επιβίωση του ασφαλιστικού συστήματος”. -Κάποιοι ισχυρίζονται ότι η επαναφορά του κατώτατου μισθού και των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων στον ιδιωτικό τομέα θα πλήξουν την ανταγωνιστικότητα..Ευσταθεί ; “Κατά την γνώμη μου, δεν νοείται δημοκρατικό κράτος δικαίου χωρίς ελεύθερες συλλογικές διαπραγμάτευσης μεταξύ των εργαζομένων και των εργοδοτών. Σε όλη την Ευρώπη , οι συλλογικές διαπραγματεύσεις ισχύουν κανονικά. Μόνο στην Ελλάδα επιβλήθηκε αυτό το ιδιότυπο μεσαιωνικό εργασιακό καθεστώς και μάλιστα χωρίς το αποτέλεσμα που είχε προβλεφθεί. Ούτε η ανεργία μειώθηκε ούτε υπήρξε σημαντική οικονομική μεγέθυνση. Όσον αφορά την επαναφορά του κατώτατου μισθού , αυτή μπορεί να γίνει μόνο σε συνδυασμό με φορολογικά κίνητρα στις επιχειρήσεις. Διαφορετικά όσο εμβληματική και να είναι η επιλογή αυτή , δεν θα μπορέσει να υλοποιηθεί λόγω της δεδομένης οικονομικής αδυναμίας των εργοδοτών. Σήμερα , σημαντικό τμήμα των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα δεν πληρώνεται για ολόκληρους μήνες η αναγκάζεται να εργάζεται με αποδοχές πολύ μικρότερες αυτών που δηλώνονται. Σε κάθε περίπτωση η σταδιακή επαναφορά των κατώτατων μισθών αν είναι συμβατή με την πορεία της οικονομίας, μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά μέσα από αύξηση της αγοραστικής δύναμης και την τόνωση της ζήτησης.” -Ποια ριζικά μέτρα η μεταρρυθμίσεις η κακώς κείμενα πρέπει να επιλυθούν στη χώρα μας ανεξαρτήτως των δανειακών μας αναγκών η υποχρεώσεων ; “Είναι απαραίτητο να προχωρήσουν οι μεγάλες θεσμικές μεταρρυθμίσεις στο κράτος, να γίνει πράξη η ηλεκτρονική διακυβέρνηση και η μείωση της γραφειοκρατίας. Να θεσπιστούν οι «έξυπνες πρακτικές» που θα καθιστούν φιλικό το κράτος στον διοικούμενο, π.χ η δημιουργία κάρτα πολίτη με την οποία θα είναι καταχωρημένο το ιστορικό του διοικούμενο σχετικά με τη ασφαλιστική του ιστορία , την οικογενειακή του κατάσταση ώστε να μην ταλαιπωρείται όπως σήμερα για να πάρει κάποιο πιστοποιητικό. Σημαντική μεταρρύθμιση είναι επίσης η δημιουργία περιουσιολογίου ώστε να μειωθούν δραστικά οι δυνατότητες φοροδιαφυγής.” -Τα «κόκκινα» δάνεια πως θα επιλυθούν ; Εκμεταλλεύονται την κατάσταση και αρκετοί μπαταχτσήδες λένε… ‘Από προσωπική εμπειρία, λόγω της συναναστροφής επαγγελματικά με πολλούς δανειολήπτες , μπορώ να πω ότι η μεγάλη πλειοψηφία των υπερχρεωμένων δανειοληπτών , είναι πραγματικά σε δεινή οικονομική κατάσταση . Λόγω της μαινόμενης για έξι πλέον έτη κρίσης και της απρόοπτης μεταβολής των εισοδηματικών συνθηκών των νοικοκυριών, υπάρχει πραγματική αδυναμία εξυπηρέτησης των οφειλών προς τις τράπεζες. Ο νόμος Κατσέλη , αποτελεί μέχρι σήμερα , το μοναδικό καταφύγιο για τον υπερχρεωμένο δανειολήπτη , καθώς είναι το μοναδικό εργαλείο για διαγραφή μέρους του χρέους , και την διάσωση της πρώτης κατοικίας. Προϋπόθεση για να υπαχθεί ο δανειολήπτης στο νόμο Κατσέλη είναι να αποδείξει ότι βρίσκεται χωρίς δόλο σε αδυναμία πληρωμής ,ότι όταν του χορηγήθηκαν τα δάνεια είχε την οικονομική δυνατότητα να πληρώνει την δόση και ότι πλέον η σημερινή οικονομική του δυνατότητα δεν του επιτρέπει να ανταπεξέλθει. Η διαδικασία αυτή στα δικαστήρια είναι αρκετά λεπτομερής και αναλυτική, ώστε οι στρατηγικοί κακοπληρωτές να μην μπορούν να αποδείξουν τα παραπάνω και οι αιτήσεις τους να απορρίπτονται. Οι υπόλοιπες εναλλακτικές που υπάρχουν , όπως ο Κώδικας Δεοντολογίας των Τραπεζών και ο νόμος για τα κόκκινα επιχειρηματικά δάνεια (νόμος Δένδια) είτε δεν συμπεριλαμβάνουν ρεαλιστικές λύσεις (δεν καθιστούν το χρέος του δανειολήπτη βιώσιμο) είτε δεν εφαρμόζονται λόγω των πολλών κριτηρίων που θέτουν τα πιστωτικά ιδρύματα , με αποτέλεσμα , έως τώρα ,να έχουν ενταχθεί σε αυτούς ελάχιστοιδανειολήπτες. Το πρόβλημα των κόκκινων δανείων πρέπει να διευθετηθεί άμεσα, καθώς το ποσοστό τους αυξάνεται ραγδαία και όσο δεν βρίσκεται μια οριστική λύση , κρύβουμε το πρόβλημα κάτω από το χαλί, μεγιστοποιώντας και τους κινδύνους επισφάλειας των τραπεζών και το κοινωνικό πρόβλημα που θα προκύψει από ενδεχόμενους πλειστηριασμούς κατοικιών.”

http://www.ereportaz.gr/kostas-tsoukalas-se-kindino-to-asfalistiko-sistima/

Τα πολυαναμενόμενο ασφαλιστικό νομοσχέδιο της κυβέρνησης είναι πλέον και επίσημα νόμος του Kράτους. Διαφημίστηκε ως το πρώτο ασφαλιστικό μετά τα χρόνια των Μνημονίων, που δεν περιλαμβάνει μειώσεις συντάξεων, και ως η τομή ,που σηματοδοτεί την αποκατάσταση των αδικιών του προηγούμενου καθεστώτος και την ανάταξη της κοινωνικής ασφάλισης στην Ελλάδα. Η κυβέρνηση, επίσης, ισχυρίζεται ότι δεν θα χρειαστεί άλλη παρέμβαση στο Ασφαλιστικό τα επόμενα έτη, καθότι βάσει της αναλογιστικής μελέτης που συνοδεύει το νόμο, το ασφαλιστικό μας σύστημα είναι βιώσιμο έως το 2070. Είναι, όμως, αυτή η πραγματικότητα;
Δυστυχώς τα ζητήματα που αφορούν την κοινωνική ασφάλιση είναι πιο σύνθετα.

Σχετικά με την αναφορά στη δεδομένη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος και την εγγυητική ευθύνη του Κράτους για τις ασφαλιστικές παροχές, αυτή περιορίζεται σε γενικά πλαίσια και δεν συνεπάγεται εγγύηση του ύψους των παροχών. Στο άρθρο 25 του νέου Νόμου αναφέρεται ρητά ότι «ανά τριετία θα εκπονούνται νέες αναλογιστικές μελέτες με αντικείμενο την συνεχή παρακολούθηση της εθνικής συνταξιοδοτικής δαπάνης» και ότι «με ειδικό νόμο» θα «ανακαθορίζονται οι συντάξεις με στόχο τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος». Παράλληλα, υπάρχει η λεόντειος δέσμευση ότι το ύψος της συνολικής δαπάνης για εθνική, ανταποδοτική και επικουρική σύνταξη έως το 2060, δεν πρέπει να υπερβαίνει το περιθώριο της αύξησης των 2,5 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ. Αυτό σημαίνει ότι εφόσον δεν επιτυγχάνονται οι προβλέψεις για αύξηση του ΑΕΠ, οι μελλοντικές ελληνικές κυβερνήσεις θα υποχρεούνται να προχωρήσουν σε νέες μειώσεις των συντάξεων. Πρωταρχικός στόχος του συστήματος δεν είναι η βελτίωση των παροχών, αλλά η μείωση και ο έλεγχος της συνταξιοδοτικής δαπάνης.
Εγγύηση δεν υφίσταται ούτε για τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, καθώς η αναλογιστική μελέτη, που συνοδεύει το νόμο, προβλέπει ενδεχόμενη αύξηση του ανώτατου ορίου ηλικίας από το 67ο έτος που είναι σήμερα, στο 68ο έτος το 2024. Η προβολή του συστήματος για το 2066 είναι ότι το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης θα έχει αγγίζει το 72ο έτος της ηλικίας των ασφαλισμένων.

Χωρίς να μειώνουμε την αξία της δημοσιονομικής βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος, θεωρούμε ότι κρισιμότερη για τους πολίτες είναι η εγγύηση αξιοπρεπών παροχών. Αυτή τίθεται σε δεύτερη μοίρα, καθώς το ασφαλιστικό μας σύστημα συνεχίζει να βρίσκεται σε ένα ιδιότυπο «Μνημόνιο» με ρήτρα μείωσης συνταξιοδοτικής δαπάνης.

Ο νέος νόμος πράγματι διορθώνει κάποιες από τις αδικίες του προηγούμενου νόμου, με την αύξηση των ποσοστών αναπλήρωσης της ανταποδοτικής σύνταξης για όσους έχουν πάνω από τριάντα έτη ασφάλισης. Σε καμία περίπτωση, όμως, οι αυξήσεις δεν προσεγγίζουν τα ποσά που ελάμβαναν οι συνταξιούχοι το 2010 πριν την υπαγωγή της χώρας στο Μνημόνιο. Έχουμε μια μερική αποκατάσταση και μόνο για όσους είχαν ικανοποιητικές αποδοχές στο εργασιακό τους βίο και πολλά χρόνια ασφάλισης. Η πλειοψηφία των συνταξιούχων πριν την 13η-5-2016 θα δουν μόνο λογιστική αύξηση, καθώς η όποια αύξηση συμψηφίζεται με την προσωπική διαφορά που προέκυψε μετά τον επανυπολογισμό του νόμου Κατρούγκαλου. Όσοι συνταξιοδοτήθηκαν μετά την 13η -5-2016 και οι συντάξεις τους υπολογίστηκαν εξαρχής με το νόμο Κατρούγκαλου, εφόσον είχαν πάνω από 30 έτη ασφάλισης θα έχουν αυξήσεις από 20 έως και 140 ευρώ (ασφαλισμένοι με 40 έτη ασφάλισης και μέσο μισθό 2.000 ευρώ). Οι συνταξιούχοι, που θα έχουν αύξηση στην κύρια σύνταξη, δεν υπερβαίνουν τους 100.000 σε συνολικό πληθυσμό 2.600.000 συνταξιούχων. Περίπου 290.000 συνταξιούχοι επικουρικής, με άθροισμα πάνω από 1.300 ευρώ μεικτά κύρια και επικουρική σύνταξη, που είχαν περικοπή τον Ιούνιο του 2016, θα δουν να επανέρχονται οι επικουρικές τους συντάξεις στο ποσό που ελάμβαναν τότε. Οι νέες επικουρικές συντάξεις θα συνεχίσουν όμως να εκδίδονται με τον τρόπο υπολογισμού που εισήγαγε ο νόμος Κατρούγκαλου. Οι περικοπές, που έλαβαν χώρα από το 2010 έως το 2015 και μείωσαν κατά 50% την μέση επικουρική σύνταξη, δεν αποκαθίστανται.

Συνεπώς, συνολικά περίπου 390.000 συνταξιούχοι θα έχουν άμεση ωφέλεια από το νέο ασφαλιστικό νόμο. Είναι πράγματι ο πρώτος νόμος χωρίς μειώσεις; Αν προσθέσουμε στη συνολική εικόνα, την κατάργηση του επιδόματος που θεσπίστηκε και χορηγήθηκε εν είδει 13ης σύνταξης την προηγούμενη άνοιξη, η πλειοψηφία των συνταξιούχων θα έχουν απώλεια και μείωση σε σχέση τουλάχιστον με τον προγραμματισμό που είχε κάνει. Στο νέο νόμο δεν υπάρχει καμία μέριμνα για τους χαμηλοσυνταξιούχους που είδαν την τετραετία 2016-2019 να εξαφανίζεται σταδιακά το ΕΚΑΣ. Ο περίφημος μηχανισμός στήριξης χαμηλοσυνταξιούχων, που είχε ανακοινωθεί από τον Υπουργό Εργασίας, θυσιάστηκε στο βωμό της δέσμευσης για την μείωση της συνταξιοδοτικής δαπάνης και τελικά δεν «ήρθε» ποτέ.

Η μόνη διάταξη του νόμου Κατρούγκαλου, που πραγματικά καταργείται, είναι αυτή για τον τρόπο επιβολής εισφορών στους ελεύθερους επαγγελματίες. Με το νέο νόμο αποσυνδέεται πλήρως η καταβολή ασφαλιστικών εισφορών από το φορολογητέο εισόδημα και εισάγονται 6 προαιρετικές κατηγορίες ασφάλισης, από 220 ευρώ η πρώτη κατηγορία έως 576 ευρώ η έκτη και υψηλότερη κατηγορία. Ανάλογα με την εισφορά που καταβάλλει ο επαγγελματίας θα λάβει και αντίστοιχη σύνταξη. Το σύστημα αυτό είναι πράγματι απλούστερο. Είναι όμως και πιο δίκαιο; Το 85% των επαγγελματιών που έως σήμερα λόγω χαμηλής φορολογικής δήλωσης κατέβαλε την κατώτατη εισφορά των 185 ευρώ, πλέον θα καταβάλει εισφορά τουλάχιστον 220 ευρώ, δηλαδή θα έχει επιβάρυνση 35 ευρώ μηνιαίως και συνολικά 420 ευρώ ετησίως. Οι ελάχιστοι, πλην εύποροι ασφαλισμένοι με 78.000 ευρώ ετήσιο εισόδημα (μέχρι του ποσού αυτού καταβαλλόταν ασφαλιστική εισφορά), κατέβαλαν την πράγματι υπερβολική ανώτατη εισφορά των 1.310 ευρώ μηνιαίως θα μπορούν να καταβάλλουν και αυτοί την ελάχιστη εισφορά των 220 ευρώ, δηλαδή θα έχουν ελάφρυνση 990 ευρώ μηνιαίως και 11.880 ευρώ ετησίως.

Αναμφισβήτητα υπήρχε ανάγκη ελάφρυνσης των μεσαίων και υψηλών εισοδημάτων, καθώς σε αυτά πέραν της εισφοράς επιβάλλεται και φόρος, όμως με τη νέα διάταξη οι εύποροι ασφαλισμένοι παράλογα εξομοιώνονται πλήρως σε ασφαλιστικές υποχρεώσεις με τους οικονομικά ασθενέστερους. Δεν είναι, κατά τη γνώμη του γράφοντος, δίκαιο ο επαγγελματίας που έχει εισοδήματα 78.000 ευρώ ετησίως να καταβάλλει ίσες εισφορές με αυτόν που έχει μηδενικά εισοδήματα. Θα μπορούσε το Υπουργείο Εργασίας να μειώσει σημαντικά αλλά λελογισμένα τις υψηλές εισφορές και να διατηρήσει την χαμηλή εισφορά του προηγούμενου νόμου. Η παραπάνω παρέμβαση ενέχει τρείς κινδύνους.

Πρώτον να μειωθεί η ήδη χαμηλή εισπραξιμότητα του ΕΦΚΑ, καθώς πολλοί ασφαλισμένοι που δυσκολεύονταν να καταβάλλουν τα 185 ευρώ, δύσκολα θα μπορέσουν να καταβάλλουν 220 ευρώ το μήνα. Δεύτερον, αν η πλειοψηφία των ασφαλισμένων επιλέξει να καταβάλλει, ανεξαρτήτως εισοδήματος την χαμηλή εισφορά, μακροπρόθεσμα θα μειωθούν τα αποθεματικά, από τα οποία πηγάζει η χρηματοδότηση των συντάξεων. Τρίτον, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, με την δυσανάλογη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών σε όσους έχουν μεγάλα εισοδήματα, συρρικνώνεται ο χώρος της κοινωνικής ασφάλισης, προαιρετικοποιείται ο χαρακτήρας της και συνακόλουθα πριμοδοτείται η ιδιωτική ασφάλιση, καθώς δίνεται μεγάλο περιθώριο προσέλκυσης ασφαλισμένων από ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες, προκειμένου να αυξήσουν τις μελλοντικές συντάξιμες αποδοχές τους.

Στο ζήτημα της απασχόλησης συνταξιούχων, το νέο πλαίσιο διορθώνει μια υπερβολή του προηγούμενου καθεστώτος μειώνοντας την παρακράτηση σύνταξης από το 60% στο 30% της σύνταξης. Στα ψιλά γράμματα της κρύβεται και η μοναδική μείωση (αν προσπεράσουμε την κατάργηση του επιδόματος 13ης σύνταξης) του νόμου, καθώς επεκτείνεται η περικοπή του 30% από τον Μάρτιο του 2021 και στους συνταξιούχους που είχαν συνταξιοδοτηθεί πριν την 13η-5-2016, οι οποίοι είχαν εξαιρεθεί από την μείωση στον προηγούμενο νόμο.

Συμπερασματικά, δεν υφίσταται κατάργηση του νόμου Κατρούγκαλου, παρά μόνο στο σύστημα εισφορών των επαγγελματιών. Οι υπόλοιπες αλλαγές είναι παραμετρικές στο προηγούμενο καθεστώς, ενσωματώνοντας τον πυρήνα του. Στα θετικά του νόμου οι μικρές και οριακές, διορθωτικές, αυξήσεις στις συντάξεις όσων έχουν πάνω από 30 έτη. Στα αρνητικά η πλήρης απουσία μέριμνας για τους χαμηλοσυνταξιούχους, η επιλογή να μην καταβάλλεται επίδομα έστω και με εισοδηματικά κριτήρια, και οι ανισότητες στο σύστημα εισφορών των επαγγελματιών.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ (08.03.2020)

Ωφελημένοι και ξεχασμένοι του νέου ασφαλιστικού